Astronotun Türkçesi

Hayatta en iğrendiğim şey kelime uydurmaktır; kaideye aykırı, ne olduğu belli olmayan, soysuz kelimeler. Lakin eğer kaideye aykırılık bulunmuyor ve hakikaten ihtiyaç varsa elbette kelime türetmekte bir mahzur yoktur. Eğer türetilmeseydi Azeri kardeşlerimiz gibi computer diyecektik. Lakin bu işin bir akademi tarafından kelimenin sosyolojik ve pratik taraflarını ele alarak sistemli, daha mühimi ise kaideye uygun olarak ve dil zevkini yıpratmadan yapılması gerekir. Hangi akademi, derseniz cevap veremem. Ermenice olan örneğin kelimesini kullanan akademisyenler tarafındansa bırakın kalsın.

Astronot, TDK lügatinde uzay adamı manasındadır. Fransızcadır ve geldiği yerde astronaute diye yazılır. Orijinal haline bakarak kelimenin Türkçeleştiğini söylemek isteyenler hiç buna niyetlenmesin, çünkü türetmek nedir bilmeyen Azeri lehçesinde de bu vaziyette bulunan kelimeleri tayin etmek mümkün değildir. Bizde de buna misal çoktur. Basit bir numune ister iseniz çikolata kelimesini söyleyebilirim; muayeneye başlayabilirsiniz. Bunu değiştirmeğe niyet edilmesin, çünkü çikolata bizde uzun bir müddet yaşadı, yaşıyor ve yaşayacak. Bu tecrübeyi çöküp atamazsınız. Lakin astronot yahut kozmonot böyle değil; henüz o sahada bulunmuyoruz ve bu kelimeler yalnızca her gün önünden geçip gittiğimiz bir vitrinde duruyor. Bazen önünde durup iştahla seyrediyoruz.

Bu kelimenin Türkçe karşılığını bulmak vazifesini üzerime alıyorum ve uzun bir müddet üzerinde mesai harcadığım çalışmamı sizlere sunuyorum.

İşte Astronotun Türkçesi

Astronotun Türkçesi olan kelimemiz, bir birleşik kelimedir; gök ve insan kelimesinin kısaltılmışı olan in kelimesi ile oluşur. Eğer in kelimesiyle alaka kuramadı iseniz in misin cin misin tabirini hatırlayınız; in, insan demektir. Dahası ortadaki k harfi telaffuzda zorluk peyda edebileceği için onu g’ye kalp ettiriyoruz. Buna misal Türkçede çoktur. Böylelikle nihai kelimemiz ortaya çıkıyor: Gögin.

gök + in = gögin

Manası: Gök insanı, uzay insanı.

Misal cümleler: Halil ESEN aya ayak basan ilk Türk gögini oldu. Mars vazifesi için göginler eğitim alıyor. Gögin kıyafetleri hususi olarak üretiliyor… Falan.

astronotun-turkcesi-gogin-tdk-turkce
Astronotun Türkçesi: Gögin

Astronotun Türkçesi olan bu kelimeyi az evvel doğurduk. Onun yaşaması için hayatımıza adapte etmeli, edebi eserlerimizde kullanmalı, günlük lisana sokmalıyız. Nihai kararı ise Türk fonetiği verecektir. Ya ölecek ya yaşayacak. Geçmişte uydurulan kelimelerin yaşamasının en mühim sebebi ders kitaplarına girmesidir. Eğer gögin kelimesi de bir otorite tarafından kabul edilip ders kitaplarına girer ise payidar kalacaktır.

Bir gün uzaya kendi imkanlarımızla Türk göginlerini gönderebilmek arzusuyla; devletle.